در تراکم ۷ بخیه در سانتی‌متر، راسته‌دوز ۳۰۱ برای هر سانتی‌متر درز حدود ۲.۵ سانتی‌متر نخ مصرف می‌کند، سردوز سه‌نخ ۵۰۴ حدود ۱۴ سانتی‌متر و بخیه‌ی پوششی پنج‌نخ ۶۰۵ حدود ۲۸ سانتی‌متر (Coats). این نسبت‌ها جمع همه‌ی نخ‌های آن بخیه‌اند؛ سهم سوزن و لوپر در ستون‌های جدا آمده است.

جدول نسبت مصرف (Coats)

Coats این نسبت‌ها را برای تراکم ۷ بخیه در سانتی‌متر داده است (Coats). خودِ راهنما این تراکم را «۱۸ بخیه در اینچ» نوشته؛ ۷ بخیه در سانتی‌متر دقیقاً حدود ۱۷.۸ بخیه در اینچ است (حساب ما). دو ستون آخر، متر نخ برای هر متر درز را بین سوزن و لوپر تقسیم کرده‌اند (حساب ما).

سه نکته برای خواندن جدول:

• نسبت، همه‌ی سوزن‌ها را در بر دارد. برای ۴۰۶ یا ۶۰۵ که دو یا سه سوزن دارند، نسبت ۱۸ یا ۲۸ برای کل بخیه است؛ آن را در تعداد سوزن ضرب نکنید.
• سهم لوپر بین لوپرها تقسیم نشده است. مثلاً در ۵۰۴، ۸۰٪ سهم مجموع دو لوپر است. Coats سهم هر لوپر را جدا نداده است.
• برای ۵۱۴، ۴۰۷ و ۶۰۷ عددی پیدا نکردیم. این بخیه‌ها در جدول Coats نیستند و A&E هم جدول بخیه‌به‌بخیه منتشر نکرده است. نسبت آن‌ها را حدس نزنید؛ اندازه بگیرید (روش آخر همین صفحه).

فرمول A&E برای زنجیره‌دوز ۴۰۱

A&E سه روش برای برآورد مصرف معرفی می‌کند: اندازه‌گیری نخ در یک طول مشخص درز و تعمیم آن، فرمول‌های ریاضی بر پایه‌ی ضخامت درز و تعداد بخیه در اینچ، و نرم‌افزار خودش (ANECALC) که بر فرمول‌های Union Special بنا شده است (A&E).

تنها فرمولی که A&E کامل منتشر کرده، فرمول ۴۰۱ است: C = 4 + 2ts — یعنی مصرف (اینچ نخ برای هر اینچ درز) برابر است با ۴ به‌اضافه‌ی ۲ × ضخامت درز (اینچ) × تعداد بخیه در اینچ (A&E). مثال خود A&E: ضخامت ۰.۰۷۵ اینچ و ۸ بخیه در اینچ، مصرف ۵.۲۰.

از این فرمول دو درس عملی بیرون می‌آید (حساب ما):

1. ضخامت اثر دارد، ولی کم. در ۸ بخیه در اینچ، هر ۰.۰۱ اینچ (حدود ۰.۲۵ میلی‌متر) ضخامت بیشتر، ۰.۱۶ به مصرف اضافه می‌کند — حدود ۳٪.
2. مصرف با تعداد بخیه متناسب نیست. بخش ثابت «۴» به تراکم بخیه ربطی ندارد. اگر در همان ضخامت ۰.۰۷۵ اینچ تراکم را از ۸ به ۱۶ بخیه در اینچ دو برابر کنید، مصرف از ۵.۲۰ به ۶.۴۰ می‌رسد: حدود ۲۳٪ بیشتر، نه دو برابر. به همین دلیل نمی‌شود نسبت‌های Coats را با یک ضرب ساده به تراکم دیگری برد.

A&E فرمول بخیه‌های دیگر را منتشر نکرده و به کتابچه‌ی Union Special ارجاع داده است؛ ما به آن کتابچه دسترسی پیدا نکردیم.

پژوهش‌ها چه می‌گویند

• Rasheed و همکاران (۲۰۱۴) برای راسته‌دوز ۳۰۱ یک مدل هندسی ساختند که طول بخیه، تراکم بخیه، ضخامت پارچه و محل درگیری دو نخ را در نظر می‌گیرد. مدل روی ۱۹ نمونه آزموده شد و مصرف را با دقت ۹۷٪ پیش‌بینی کرد (Rasheed و همکاران، ۲۰۱۴).
• Abeysooriya و Wickramasinghe (۲۰۱۴) برای ۳۰۱ و ۴۰۱ مدل رگرسیونی ساختند که تعداد بخیه در اینچ، نمره‌ی نخ (تکس)، ضخامت پارچه و کشش نخ را در بر دارد (ضریب تعیین ۰.۹۴ برای سوزن ۳۰۱، ۰.۸۹۴ برای سوزن ۴۰۱ و ۰.۹۰۶ برای لوپر ۴۰۱). یافته‌ی اصلی آن‌ها: کشش نخ اثر معنادار بر مصرف دارد، و فرمول‌های هندسی ساده این عامل را نمی‌بینند (Abeysooriya و Wickramasinghe، ۲۰۱۴).
• Doğan و Pamuk (۲۰۱۴) روی ۱۵ پارچه‌ی تاری‌پودی نخی، با بخیه‌های ۳۰۱ و ۵۰۴ در تراکم ۳، ۴ و ۵ بخیه در سانتی‌متر، نشان دادند مصرف نخ با ضخامت پارچه و تراکم بخیه رابطه‌ی مستقیم دارد (ضریب تعیین حدود ۰.۸۹ برای هر دو بخیه). نرم‌افزار هزینه‌یابی آن‌ها ۱۵٪ پرت در نظر می‌گیرد (Doğan و Pamuk، ۲۰۱۴؛ بر پایه‌ی چکیده‌ی مقاله).

یک اختلاف: دقت نرم‌افزار A&E

A&E می‌گوید نرم‌افزار ANECALC «با دقت ۲ تا ۳ درصدِ نخ واقعاً مصرف‌شده» کار می‌کند (A&E). Abeysooriya و Wickramasinghe در نمونه‌های خودشان چهار روش را مقایسه کردند و میانگین خطا را این‌طور گزارش دادند:

این دو عدد با هم نمی‌خوانند و ما داوری نهایی نمی‌کنیم: ادعای A&E ادعای تولیدکننده است، و آزمون مستقل هم فقط یک پژوهش با نمونه‌ها و شرایط خودش است. برداشت ما: هر جدول یا نرم‌افزاری را برآورد بدانید، نه اندازه‌ی قطعی.

وقتی دقت مهم است: اندازه بگیرید

روش اول A&E ساده‌ترین روش دقیق است: یک طول مشخص درز را با همان چرخ، همان پارچه، همان تراکم و همان کشش بدوزید، نخ‌ها را بشکافید، طول هر نخ را اندازه بگیرید و بر طول درز تقسیم کنید (A&E). عددی که به دست می‌آید نسبت واقعی خط شماست و در ماشین‌حساب مصرف نخ می‌توانید آن را به‌جای عدد Coats وارد کنید.

عوامل تغییر مصرف، خلاصه

• تراکم بخیه: بخیه‌ی بیشتر در اینچ، نخ بیشتر در هر اینچ درز (A&E). تراکم مناسب هر پارچه: تعداد بخیه در اینچ.
• ضخامت درز: فرمول A&E و پژوهش Doğan و Pamuk.
• کشش و نمره‌ی نخ: Abeysooriya و Wickramasinghe.
• عرض بخیه (پهنای سردوز یا فاصله‌ی سوزن‌های میان‌دوز): در مدل‌های هندسی ۵۰۴ و ۴۰۶ وارد می‌شود، اما عدد منتشرشده‌ای برای میزان اثرش پیدا نکردیم.

برای تبدیل این نسبت‌ها به مصرف هر لباس، هر لباس چند متر نخ می‌برد؟ را ببینید؛ متراژ دوک‌های KROWNTEX در برگه‌ی مشخصات آمده است. بازگشت به مصرف و اقتصاد نخ.

منابع این صفحه

ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.

• Coats — Thread Consumption Guide
• A&E — Estimating Thread Consumption
• A&E — Selecting the Right SPI
• Rasheed, Ahmad, Mohsin, Ahmad, Afzal (2014), Geometrical model to calculate the consumption of sewing thread for 301 lockstitch, Journal of The Textile Institute 105(12)
• Abeysooriya & Wickramasinghe (2014), Regression model to predict thread consumption incorporating thread-tension constraint, Fashion and Textiles 1:14
• Doğan & Pamuk (2014), Calculating the amount of sewing thread consumption for different types of fabrics and stitch types, Tekstil ve Konfeksiyon 24(3)