چطور برگهی فنی نخ را بخوانیم
جواب کوتاه
استحکام نخ چیست و چطور مقایسه کنیم؟ (سانتینیوتن، CV)
استحکام نیرویی است که نخ را پاره میکند و طبق ISO 2062 روی تکهی ۵۰ سانتیمتری، به سانتینیوتن اندازه گرفته میشود؛ ۱۰۰۰ سانتینیوتن یعنی تحمل حدود ۱ کیلوگرم. برای مقایسه، دو عدد باید در یک طول آزمون باشند و کنارش ضریب تغییرات (CV) را هم ببینید: هرچه CV کمتر، نخ یکنواختتر. برای نخهای با ضخامت متفاوت، استحکام را بر تکس تقسیم کنید.
- استحکام نخ
- نخ محکم
برگهی فنی نخ دوخت معمولاً هفت عدد دارد: نمره، استحکام، ضریب تغییرات، تاب، ثبات رنگ، تلورانس متراژ و تعداد گره. هرکدام یک ویژگی مشخص را می‌سنجد و با آزمون مشخصی اندازه گرفته میشود؛ اگر بدانید هر عدد چه می‌گوید، می‌توانید دو نخ را بدون حدس مقایسه کنید — و بدانید از فروشنده چه بپرسید.
در این صفحه برای هر عدد، مثال را از برگهی نخ خودمان آورده‌ایم. این صفحه بخشی از مشخصات فنی نخ KROWNTEX است.
۱. نمره — «14.8×2» و «40/2»
نمره می‌گوید نخ چقدر ضخیم است. دو سیستم رایج:
- سیستم انگلیسی (Ne): عدد بزرگتر یعنی نخ نازکتر. «40/2» یعنی دو لا نخ که هر لا نمره‌ی ۴۰ است.
- تکس (Tex): وزن به گرم در ۱۰۰۰ متر (ISO 1144). عدد بزرگتر یعنی نخ ضخیمتر. «14.8×2» یعنی دو لا که هر لا ۱۴.۸ تکس است؛ جمعاً حدود ۲۹.۶ تکس.
رابطهی دو سیستم: تکس = ۵۹۰.۵ ÷ Ne (ISO 1144). برای ۴۰: ۵۹۰.۵ ÷ ۴۰ = ۱۴.۸.
دو نکته که کمتر گفته میشود:
عدد اول Ne ربطی به تعداد لا ندارد. ۴۰/۲ و ۴۰/۳ هر دو از لاهای یکسان ساخته شده‌اند؛ ۴۰/۳ یک لا بیشتر دارد و حدود ۵۰٪ ضخیمتر است.
نمره‌ی نخ رنگی دقیق نیست. برگهی ما برای نخ رنگی انحراف ±۱۳٪ و برای نخ خام ±۵٪ اجازه می‌دهد. یعنی نمره‌ی اسمی، نقطه‌ی میانی یک بازه است. جزئیات نمره‌گذاری: نمره‌گذاری نخ.
۲. استحکام — «۱۰۰۰ cN/50cm»
نیرویی که نخ را پاره میکند.
چطور اندازه گرفته میشود. روش بین‌المللی آن ISO 2062 است: یک تکه نخ ۵۰ سانتی (۵۰۰ میلی‌متر) بین دو فک دستگاه کشش گذاشته میشود، دستگاه با سرعت ثابت ۵۰۰ میلی‌متر در دقیقه آن را می‌کشد تا پاره شود، و نیروی پارگی ثبت میشود. پیش از آزمون، نخ با نیروی کمی (۰.۵ سانتینیوتن به ازای هر تکس) صاف میشود. برای نخ چندلا دست‌کم ۲۰ نمونه آزمون میشود و میانگین گزارش میشود (ISO 2062).
واحد. سانتینیوتن (cN). ۱۰۰ سانتینیوتن = ۱ نیوتن ≈ ۱۰۲ گرم‌نیرو. پس ۱۰۰۰ سانتینیوتن یعنی نخ پیش از پاره شدن، وزنی حدود ۱ کیلوگرم را تحمل میکند.
«۵۰cm» چرا مهم است. استحکام به طول نمونه بستگی دارد: تکهی بلندتر، احتمال بیشتری دارد که یک نقطه‌ی ضعیف داشته باشد، پس زودتر پاره میشود (Peirce، ۱۹۲۶). دو عدد استحکام که با طول‌های متفاوت آزمون شده‌اند، قابل مقایسه نیستند. این دلیل را در صفحه‌ی یکنواختی باز کرده‌ایم.
«≥» یعنی چه. «میانگین ≥ ۱۰۰۰» یعنی میانگین نمونه‌ها نباید کمتر از ۱۰۰۰ باشد — نه اینکه هیچ تکه‌ای زیر ۱۰۰۰ پاره نشود. نصف نمونه‌ها ممکن است زیر میانگین باشند.
استحکام ویژه. برای مقایسه‌ی نخهای با ضخامت متفاوت، استحکام را بر تکس تقسیم می‌کنند (Uster): ۱۰۰۰ ÷ ۲۹.۶ ≈ ۳۳.۸ سانتینیوتن بر تکس (حساب ما). این عدد می‌گوید خود الیاف و ساختار نخ چقدر قوی است، مستقل از ضخامت.
۳. ضریب تغییرات — «CV% ≤ ۱۱»
میانگین استحکام نمی‌گوید تکه‌های مختلف نخ چقدر با هم فرق دارند؛ CV می‌گوید. تعریفش: انحراف معیار تقسیم بر میانگین، به درصد.
CV ۱۱٪ برای میانگین ۱۰۰۰ یعنی انحراف معیار ۱۱۰ سانتینیوتن. هرچه CV کمتر، نخ یکنواختتر. یکنواختی طولی نخ به یکنواختی استحکام کمک میکند و پارگی را کم میکند (Coats). چرا این برای پارگی روی چرخ از میانگین مهم‌تر است: صفحه‌ی یکنواختی.
در برگهی ما، عدد CV یک سقف است: CV هیچ بچی نباید از آن بیشتر باشد.
۴. تاب — «۷۴ تا ۹۲ دور در ۱۰ سانت» و «Z»
مقدار تاب. چند دور نخ در هر ۱۰ سانتیمتر به دور خودش پیچیده. روش آزمون: ISO 2061، با شمردن مستقیم دورها. ۷۴ تا ۹۲ دور در ۱۰ سانت یعنی ۷۴۰ تا ۹۲۰ دور در متر. برگهی ما این عدد را «مرجع» نوشته؛ یعنی بازه‌ی هدف تولید است، نه حد قبول و رد مثل استحکام.
تاب کم یعنی نخ ریش‌ریش و پاره میشود؛ تاب زیاد یعنی نخ روی خودش می‌پیچد، حلقه و گره می‌زند (Coats). بیشتر: تاب Z و S.
جهت تاب — «Z». تاب نخهای ما Z است. بیشتر نخهای دوخت تاب نهایی Z دارند، چون روی چرخ‌های معمولی دوخت تاب Z را کمی سفت‌تر میکند ولی تاب S را باز میکند (American & Efird؛ AMANN).
۵. ثبات رنگ — «درجهی ۴»
مقیاس. ۱ تا ۵، که ۵ یعنی هیچ تغییری. درجه‌ها با «مقیاس خاکستری» سنجیده می‌شوند: نمونهی آزمون‌شده کنار نمونهی اصلی گذاشته میشود و اختلاف با جفت‌های خاکستری استاندارد مقایسه میشود.
درجهی ۴ یعنی چه. طبق ISO 105-A02، درجهی ۴ برای تغییر رنگ معادل اختلاف رنگ ۱.۷ ± ۰.۳ در فضای رنگ CIELAB است — تغییری که با دقت و کنار نمونهی اصلی دیده میشود، ولی کم است. برای لکه‌گذاری روی پارچه‌ی همراه (ISO 105-A03)، درجهی ۴ معادل ۴.۳ ± ۰.۳ است.
چهار آزمون در برگهی ما:
| آزمون | چه چیزی را می‌سنجد | درجهی ما |
|---|---|---|
| شست‌وشو — تغییر رنگ | رنگ خود نخ بعد از شست‌وشو چقدر عوض میشود | ۴ |
| شست‌وشو — لکه‌گذاری | نخ چقدر روی پارچه‌ی سفید کنارش رنگ پس می‌دهد | ۴ |
| مالش خشک | با مالیدن پارچه‌ی سفید خشک روی نخ، چقدر رنگ منتقل میشود (ISO 105-X12) | ۴ |
| مالش تر | همان، با پارچه‌ی خیس — معمولاً سخت‌تر از خشک (ISO 105-X12) | ۴ |
سؤالی که همیشه باید پرسید: با کدام روش؟ آزمون شست‌وشو (ISO 105-C06) چند حالت با دما و مواد شوینده‌ی متفاوت دارد. درجهی ۴ در یک شست‌وشوی ملایم با درجهی ۴ در یک شست‌وشوی داغ‌تر یکی نیست. برگهی کارخانه‌ی ما روش را ذکر نکرده است.
۶. تلورانس متراژ — «±۲٪»
دوکی که ۵۰۰۰ یارد نوشته، طبق برگهی ما می‌تواند بین ۴۹۰۰ و ۵۱۰۰ یارد باشد. برگه برای دوک‌های کوچک‌تر تلورانس درصدی بیشتری مجاز می‌داند. چطور خودتان کنترل کنید: صفحه‌ی متراژ و گره.
۷. گره — «حداکثر ۴»
نخ روی دوک از چند تکهی به هم وصل‌شده ساخته شده. برگهی ما برای دوک ۱۰۰۱ تا ۵۰۰۰ متری حداکثر ۴ گره اجازه می‌دهد. گره و کلفتی در نخ معمولاً باعث پارگی میشود (American & Efird)، چون ممکن است در چشمه‌ی سوزن گیر کند. صفحه‌ی متراژ و گره.
هشت سؤال که از هر فروشنده‌ی نخ باید بپرسید
- ۱. نمره‌ی دقیق به تکس چیست؟
- ۲. حداقل میانگین استحکام، با کدام طول آزمون؟
- ۳. سقف ضریب تغییرات استحکام (CV)؟
- ۴. جهت و مقدار تاب؟
- ۵. ثبات رنگ در شست‌وشو و مالش — با کدام روش آزمون و کدام دما؟
- ۶. متراژ واقعی دوک و تلورانس آن؟
- ۷. حداکثر تعداد گره در هر دوک؟
- ۸. این اعداد حداقل تضمینی‌اند یا نتیجه‌ی آزمون یک بچ؟
اگر فروشنده‌ای به بیشتر این سؤال‌ها جواب عددی نمی‌دهد، این خودش یک جواب است. جواب‌های ما در برگهی مشخصات آمده — و آنجا که هنوز جواب نداریم (سؤال ۵، روش آزمون)، همین را هم نوشته‌ایم.
محصولات KROWNTEX مرتبط با این پرسش
KROWNTEX برند تخصصی نخ دوخت و ملزومات خیاطی است. این اقلام KROWNTEX برای همین کار به کار می‌آیند:
رنگ نخ با کد از کالیته‌ی ۵۵۰ رنگ انتخاب میشود.
منابع این صفحه
ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگهی استاندارد کارخانه.
- برگهی استاندارد نخ دوخت پلی‌استر کارخانه‌ی Ningbo MH — نسخه‌ی کاغذی نزد KROWNTEX (نشانی اینترنتی ندارد)
- ISO 1144 — سیستم تکس و ضرایب تبدیل
- ISO 2062:2009 — استحکام و ازدیاد طول نخ
- ISO 2061:2015 — تاب
- ISO 105-A02 — مقیاس خاکستری تغییر رنگ
- ISO 105-A03 — مقیاس خاکستری لکه‌گذاری
- ISO 105-C06 و ISO 105-X12 — ثبات رنگ در شست‌وشو و مالش
- مرور علمی «Spun Yarn Strength as a Function of Gauge Length and Extension Rate» (مدل ضعیف‌ترین حلقه‌ی Peirce)
- Uster — تعریف پارامترهای کیفی نخ (استحکام ویژه)
- Coats — Selecting Your Sewing Threads
- American & Efird — General Thread Terms Glossary
- American & Efird — Minimizing Thread Breakage & Skips
- AMANN — Sewing thread construction explained
کد رنگ مورد نظرتان را بفرستید تا موجودی و قیمت امروز را بگوییم.