نمره‌ی نخ را با دو خانواده‌ی سیستم می‌نویسند: سیستم‌های غیرمستقیم (Ne و Nm) که در آن‌ها هرچه نخ ظریف‌تر باشد عدد بزرگ‌تر است، و سیستم‌های مستقیم (تکس، دسی‌تکس، دنیر) که در آن‌ها هرچه نخ ضخیم‌تر باشد عدد بزرگ‌تر است (Coats). نخ ۴۰/۲ KROWNTEX در سیستم انگلیسی یعنی دو لای Ne ۴۰، و در تکس یعنی ۱۴.۸ × ۲، با تکس برآیند اسمی ۲۹.۶.

دو خانواده، پنج سیستم

تعریف‌ها از Coats است. ISO 1144 تکس را پایه قرار داده: «چگالی خطی بر حسب تکس جرم یک کیلومتر نخ به گرم است» و ۱ تکس = ۱ گرم در کیلومتر = ۱ میلی‌گرم در متر (ISO 1144).

فرمول‌های تبدیل

ISO 1144 برای هر سیستم غیرمستقیم یک عدد ثابت می‌دهد که بر نمره تقسیم می‌شود تا تکس به دست بیاید، و برای هر سیستم مستقیم ضریبی که در نمره ضرب می‌شود:

• تکس = ۵۹۰.۵ ÷ Ne (ISO 1144)
• تکس = ۱۰۰۰ ÷ Nm (ISO 1144؛ Coats)
• تکس = دنیر × ۰.۱۱۱۱، یعنی دنیر ÷ ۹ (ISO 1144)
• دسی‌تکس = تکس × ۱۰ (Coats)
• Nm = Ne × ۱.۶۹۳۴ (Coats)

ماشین‌حساب واحد Gütermann همین فرمول‌ها را گرد شده به کار می‌برد (۵۹۰ و ۱.۶۹۳). برای کار روزمره این تفاوت اهمیتی ندارد؛ برای برگه‌ی فنی و قرارداد عدد ISO را به کار ببرید.

نخ چندلا را چطور می‌نویسند

قاعده‌ی Coats برای نمره‌ی برآیند: «در سیستم‌های وزن ثابت، نمره‌ی لا را بر تعداد لا تقسیم کنید؛ در سیستم‌های طول ثابت، نمره‌ی لا را در تعداد لا ضرب کنید.»

نوشتار Ne: عدد اول نمره‌ی هر لا، عدد پس از خط مورب تعداد لاست. Gütermann: «Nm 120/2 یعنی نخ تابیده از ۲ لا که نمره‌ی هرکدام Nm 120 است.» A&E همین را برای Ne می‌گوید: «46/2 یعنی نمره‌ی پنبه‌ای ۴۶، دولا.» پس ۴۰/۲ یعنی دو لای Ne ۴۰، و طبق قاعده‌ی Coats، نمره‌ی برآیندش در سیستم Ne حدود ۲۰ است.

نوشتار تکس: نمره‌ی هر لا ضرب در تعداد لا: 14.8 tex × 2. نمره‌ی برآیند را با حرف R نشان می‌دهند، مثلاً R29.6/2 tex؛ چرا برآیند واقعی کمی سنگین‌تر از جمع ساده است در صفحه‌ی نمره‌ی برآیند آمده.

یک تله‌ی رایج: «۴۰/۲» و «۱۴.۸ × ۲» یک نخ‌اند؛ اولی نمره‌ی غیرمستقیم است و دومی مستقیم. کسی که این دو را قاطی کند، فکر می‌کند ۴۰/۲ از ۲۰/۲ ضخیم‌تر است — در حالی که درست برعکس است.

نوشتار تیکت هنگ‌کنگی: A&E می‌گوید در این نوشتار خط مورب حذف می‌شود: «۵۰/۲ را ۵۰۲ و ۶۰/۳ را ۶۰۳ می‌نامند.» با همین قاعده، ۴۰/۲ می‌شود ۴۰۲. این با «شماره‌ی تیکت» متریک فرق دارد؛ توضیحش در صفحه‌ی شماره‌ی تیکت.

جدول تبدیل نمره‌های رایج (حساب ما)

محاسبه با فرمول‌های ISO 1144 و Coats، بدون انقباض تاب و بدون وزن رنگ و روان‌کننده (یعنی اسمی). تکس هر لا تا یک رقم اعشار گرد شده و تکس برآیند از ضرب همان عدد در تعداد لا به دست آمده، همان روشی که برگه‌ی کارخانه‌ی ما نوشته (۴۰/۲ = ۱۴٫۸ × ۲ = ۲۹٫۶):

یک نکته از همین جدول: ۴۰/۲ و ۶۰/۳ تقریباً هم‌وزن‌اند (۲۹.۶ و ۲۹.۴ تکس)، و ۲۰/۲ و ۳۰/۳ هم (۵۹.۰ و ۵۹.۱ تکس). پس عدد تکس به‌تنهایی ساختار نخ را نمی‌گوید؛ همیشه تعداد لا را هم بپرسید.

نخ‌های ما در همه‌ی سیستم‌ها

برگه‌ی کارخانه ۱۴.۸ را برای لای Ne ۴۰ آورده (فرمول ISO می‌دهد ۱۴.۷۶). انحراف مجاز نمره حد تضمینی کارخانه است، نه نتیجه‌ی آزمون یک بچ. برای اینکه نمره‌ی تکس چطور به انتخاب سوزن ربط پیدا می‌کند: انتخاب شماره‌ی سوزن. مغازه‌دارها برای توضیح نمره به مشتری: معرفی نمره به مشتری.

بازگشت به ساختار نخ دوخت · برگه‌ی مشخصات کامل

منابع این صفحه

ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.

• ISO 1144:1973, Textiles — Universal system for designating linear density (Tex System), نمونه‌ی رسمی
• Coats, Thread Numbering
• Gütermann, Textile unit calculator
• A&E, Yarn Size
• برگه‌ی استاندارد کارخانه‌ی Ningbo MH (سند «مشخصات فنی محصول»)