پرس لایی ممکن است قطعه را جمع کند و اگر قطعه‌ی لایی‌دار جمع شود ولی قطعه‌ی کناری نه، دوخت جور درنمی‌آید؛ پس آبرفت را روی پارچه و لایی خودتان، با تنظیم پرس خودتان، اندازه بگیرید و الگو را بر اساس آن اصلاح کنید (Kan و Zhang، ۲۰۱۸). استاندارد اختصاصی یا حد مجاز منتشرشده‌ای برای آبرفت بعد از پرس پیدا نکردیم؛ عدد را باید خودتان بسنجید.

آبرفت پرس از کجا می‌آید

• «ممکن است دمای بالای پرس باعث جمع‌شدن پارچه شود.» اگر یک قطعه به خاطر لایی جمع شود و قطعه‌های کناری نه، در کارکرد لباس مشکل پیش می‌آید (Kan و Zhang، ۲۰۱۸).
• مطالعه‌ای روی پاکت پیراهن نشان داد آبرفت «به چروک، جور نبودن طرح بین قطعه‌های لایی‌دار و بی‌لایی و مصرف بیشتر پارچه» می‌انجامد. آبرفت حرارتی به تکمیل لایی، وزن لایی و دما بستگی داشت و آبرفت ناشی از رهاشدن تنش (آبرفت آزادسازی) به جنس الیاف، دما و فشار. پارچه‌ی پنبه‌ای بیشتر از پلی‌استر-پنبه جمع شد (Girija و Rajagopal، ۲۰۲۳).
• در یک آزمایش کنترل‌شده، دمای بالاتر همراه با فشار کمتر آبرفت بیشتری داد و زمان پرس اثر معناداری نداشت (Le و Hoa، ۲۰۲۵).
• یک سازنده‌ی پرس برای کم کردن آبرفت، پارچه را اول از پایین و آرام گرم می‌کند (Veit-Kannegiesser).

یعنی آبرفت فقط خاصیت لایی نیست؛ پارچه، دما و فشار هم در آن سهم دارند. عدد یک پارچه را به پارچه‌ی دیگر تعمیم ندهید.

آبرفت متفاوت: خطر بعد از شست‌وشو

• «آبرفت متفاوت بیش از ۲٪ بین دو لایه‌ی پرس‌شده می‌تواند اتصال را ببرد و جداشدگی زشتی بسازد.» راه پیشگیری: انتخاب پارچه و لایی با قابلیت آزادسازی تنش نزدیک به هم، یا پیش‌آبرفت کردن مواد (DTC).
• اگر در تمیزکاری لایی بیشتر از پارچه جمع شود، نیروی برشی اتصال را می‌شکند. جهت موج‌ها جهت آبرفت را نشان می‌دهد: آبرفت بیشتر در عرض، موج‌های عمودی؛ آبرفت بیشتر در طول، موج‌های افقی (Neale و Cawood، ۲۰۲۲).
• در پژوهش‌ها آبرفت آزادسازی پارچه‌ی رویه بیشتر از لایی بوده و آبرفت متفاوت باعث حباب، ناصافی سطح و تغییر اندازه شده است (Sudhakar و Renjini).

برای همین در روش زیر هم آبرفت پرس را می‌سنجیم و هم آبرفت بعد از شست‌وشو یا بخار را، جدا برای پارچه و برای مجموعه‌ی پارچه و لایی.

روش اندازه‌گیری (روش ما)

1. از پارچه‌ی تولید یک تکه‌ی مربعی، مثلاً ۵۰ × ۵۰ سانتی‌متر، و از لایی کمی کوچک‌تر ببرید؛ لایی را در جهت طول طاقه و موازی راستای پارچه ببرید (Vlieseline).
2. روی پارچه در جهت تار و پود، هر کدام سه خط به طول دقیق ۴۰ سانتی‌متر علامت بزنید.
3. با تنظیم تولید پرس کنید و بگذارید کامل سرد شود.
4. خط‌ها را دوباره اندازه بگیرید. درصد آبرفت = (طول قبل − طول بعد) ÷ طول قبل × ۱۰۰.
5. یک تکه‌ی بی‌لایی از همان پارچه را هم از پرس رد کنید تا سهم خود پارچه جدا شود.
6. اگر لباس شسته، بخار داده یا خشک‌شویی می‌شود، نمونه‌ها را همان‌طور تیمار کنید و دوباره بسنجید. استاندارد اختصاصی آبرفت بعد از پرس پیدا نکردیم؛ برای روش اتو و بخار می‌شود به DIN 53894-1 (اتو زیر پارچه‌ی نم)، DIN 53894-2:2018 (بخار روی دستگاه اتو) و ISO 3005 (بخار آزاد) رجوع کرد.
7. عددها را برای هر پارچه، هر طاقه‌ی لایی و هر تنظیم پرس جدا ثبت کنید.

اصلاح الگو (روش ما)

• اندازه‌ی الگوی قطعه‌ی لایی‌دار = اندازه‌ی نهایی ÷ (۱ − آبرفت). مثال فرضی: یقه با طول نهایی ۴۰ سانتی‌متر و آبرفت پرس ۱٫۵٪ در طول: ۴۰ ÷ ۰٫۹۸۵ ≈ ۴۰٫۶ سانتی‌متر (حساب ما).
• آبرفت تار و پود را جدا حساب کنید؛ معمولاً یکی نیستند.
• قطعه‌ی کناری بی‌لایی را هم در نظر بگیرید: هدف این است که دو قطعه بعد از پرس هم‌اندازه باشند، نه اینکه فقط قطعه‌ی لایی‌دار درست باشد.
• لایی باید از هر طرف دست‌کم ۲ میلی‌متر از قطعه‌ی پارچه کوچک‌تر باشد تا چسب به پرس نرسد (Textile School). این فاصله را در الگوی لایی لحاظ کنید.
• جهت برش لایی را در الگو مشخص کنید. Vlieseline می‌گوید راستای قطعه باید موازی لبه‌ی لایی باشد و اگر لایی در جهت طول بریده نشود ممکن است کشیدگی بسازد؛ برای دهانه‌ی جیب هم لایی را در جهت طول دهانه بچسبانید تا دهانه تاب برندارد (Vlieseline). بعضی فروشگاه‌ها می‌گویند نبافته را می‌شود از هر جهتی برید (Sacôtin)، ولی ما دستور سازنده‌ای را دنبال می‌کنیم که برش در جهت طول را توصیه کرده است.

راه دیگر: پرس بلوکی

• اگر لایی را پیش از برش روی تکه‌ی بزرگ پارچه بچسبانید و بعد قطعه را ببرید، به آن پرس بلوکی می‌گویند؛ قطعه‌های لایی‌دار از مارکر اصلی به یک «مارکر پرس» جدا منتقل می‌شوند (Gerber AccuMark). در این روش آبرفت پرس قبل از برش اتفاق افتاده است.
• هزینه‌اش مصرف بیشتر است: مارکری که بلوک پرس دارد حدود ۵ اینچ از مارکری که قطعه‌ها را جدا پرس می‌کند بلندتر است. پرس بلوکی برای پارچه‌ی ارزان، یک رنگ‌بندی و بدون جور کردن طرح مناسب است (Fashion-Incubator). ۵ اینچ حدود ۱۲٫۷ سانتی‌متر است (حساب ما). جزئیات مصرف در مصرف و هزینه‌ی لایی.

یک ادعای بازار

یک سایت فارسی درباره‌ی لایی پرشین نوشته که پیش از استفاده آبکشی لازم دارد تا آبرفت نکند (بیتوته). این ادعا را برای لایی خودمان نسنجیده‌ایم و برگه‌ی فنی کارخانه هم آبرفت لایی پرشین را نمی‌دهد. به‌جای تکیه بر آن، آبرفت را با روش بالا روی پارچه‌ی خودتان اندازه بگیرید.

اعتراف لازم

اگر پارچه‌تان در پرس یا شست‌وشو خیلی بیشتر از لایی جمع می‌شود، علت پارچه است، نه لایی؛ راه‌حل پیش‌آبرفت کردن پارچه یا انتخاب ترکیب دیگری از پارچه و لایی است (DTC). برای موج و چروک بعد از پرس نگاه کنید به آبرفت بعد از پرس و موج و سفتی بعد از پرس.

بقیه‌ی خوشه در لایی در تولیدی و مشخصات لایی در صفحه‌ی لایی پرشین است.

نوع پارچه و کاربردتان را بفرستید تا بگوییم لایی پرشین برای کارتان مناسب است یا نه، و قیمت امروز را بگوییم.

در KROWNTEX: لایی پرشین KROWNTEX نبافته با چسب ۱۰۰٪ PA است؛ آبرفت لایی برای الگو، برگه‌ی فنی کارخانه این را نمی‌دهد، پس پیش از تولید روی پارچه‌ی خودتان تست پرس بزنید (مشخصات کامل).

منابع این صفحه

ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.

• Kan و Zhang، Polymers، ۲۰۱۸
• Girija و Rajagopal، «A Study on Dimensional Changes in the Fused Shirt Components»، Tekstil ve Konfeksiyon، ۲۰۲۳
• Le و Hoa، HaUI Journal of Science and Technology، ۲۰۲۵
• Veit-Kannegiesser، پرس‌های لایی
• Stacey King (DTC)، Laundry & Cleaning News، ۲۰۱۷
• Neale و Cawood، Laundry & Cleaning News، ۲۰۲۲
• Sudhakar و Renjini، Journal of Industrial Textiles
• DIN 53894-2، فهرست SIS
• ISO 3005:1978
• Vlieseline، کاتالوگ ۲۰۲۵
• Vlieseline، G 405
• Sacôtin، لایی بافته یا نبافته
• Textile School، لایی در تولید لباس
• Gerber AccuMark، پرس بلوکی
• Fashion-Incubator، پرس بلوکی یا قطعه‌ای
• بیتوته، انواع لایی چسب خیاطی