نخ سوزن حین دوخت ضعیف می‌شود. در پژوهش‌های داوری‌شده، افت استحکام از ۲۸٪ در ۲۰۰۰ بخیه در دقیقه تا ۵۰٪ در ۳۰۰۰ دور و بالاتر اندازه‌گیری شده است (Kabish، ۲۰۱۴؛ Mazari، ۲۰۲۱). علت اصلی سایش در چشمه‌ی سوزن است. نخ پیش از نشستن در درز بارها از این چشمه رفت‌وبرگشت می‌کند (Wesley و Rengasamy، ۲۰۱۷).

نخ چند بار از چشمه‌ی سوزن رد می‌شود؟

منابع در این مورد با هم اختلاف دارند:

هیچ‌کدام از این سه منبع به اندازه‌گیری یا محاسبه‌ی اصلی ارجاع نمی‌دهد. جمله‌ی قابل دفاع این است: نخ بیش از ۲۰ تا ۶۰ بار از چشمه‌ی سوزن رد می‌شود. این عدد به طول بخیه و مسیر نخ چرخ بستگی دارد. هر تکه از نخ در هر رفت‌وبرگشت زیر کشش با لبه‌ی چشمه ساییده می‌شود.

چقدر ضعیف می‌شود: اعداد اندازه‌گیری‌شده

در این آزمون‌ها، نخ را پس از دوخت از درز بیرون کشیده‌اند و استحکامش را با نخ دوخته‌نشده مقایسه کرده‌اند.

Mazari (۲۰۲۱) دامنه‌ی رایج در ادبیات علمی را هم ۳۵ تا ۴۵ درصد ذکر می‌کند و به Liasi و همکاران (۱۹۸۹) و Hersh و Grady (۱۹۶۹) ارجاع می‌دهد. Rudolf، Geršak و همکاران (۲۰۰۷) نخ مغزی پلی‌استر را قبل و بعد از دوخت با سرعت‌های مختلف آزمودند. به گزارش آن‌ها، بارهای حین دوخت ساختار الیاف تابیده را تغییر می‌دهد. درصد افت در چکیده‌ی آن مقاله نیامده است.

این اعداد مستقیم با هم قابل مقایسه نیستند، چون نخ، پارچه و سرعت در هر پژوهش فرق دارد. ولی جهتشان یکی است: نخ در درز حدود یک‌سوم تا نصف استحکام نخ روی دوک را از دست داده است.

افت از کجا می‌آید

Wesley و Rengasamy (۲۰۱۷) سه نتیجه‌ی مشخص دارند:

• نخ سوزن بیشتر از نخ ماسوره استحکام از دست می‌دهد، و علت اصلی آن سایش در چشمه‌ی سوزن است.
• در نخ اسپان و مغزی، سایش هم به ساختار نخ آسیب می‌زند و هم الیاف سطحی را پاره می‌کند. نخ اسپان با الیاف درشت‌تر استحکامش را بهتر حفظ می‌کند.
• بارگذاری تکراری و کشش دینامیک نخ سوزن حین دوخت اثر معناداری بر استحکام نخ‌های مورد مطالعه نداشت.

گرمای سوزن هم در این افت نقش دارد. در پژوهش Mazari (۲۰۲۱) بیشینه‌ی دمای سوزن در ۴۰۰۰ دور به ۱۸۷ درجه رسید. جزئیات گرما در گرما و پلی‌استر آمده است.

اثر سوزن: پوشش DLC

Mazari و Buyuk Mazari (Coatings، ۲۰۲۵) سوزن معمولی را با سوزن‌های روکش‌دار مقایسه کردند. نخ دوخته‌شده با سوزن پوشش DLC ۱۲ تا ۱۴ درصد استحکام بیشتری نسبت به نخ دوخته‌شده با سوزن معمولی داشت. ضریب اصطکاک نخ با سوزن هم از ۰.۳۲ به ۰.۱۹ رسید.

همین پژوهش یک هشدار هم دارد: پوشش نزدیک چشمه‌ی سوزن «طی ۱۵ چرخه‌ی دوخت پیوسته» به‌طور قابل توجهی از بین رفت. یعنی معلوم نیست این مزیت در طول عمر سوزن باقی بماند. توضیح اصطکاک در اصطکاک و روان‌کننده آمده است.

برای نخ ما یعنی چه (حساب ما)

اگر درصدهای بالا را روی حداقل میانگین استحکام نخ‌های خودمان بگذاریم، این جدول به دست می‌آید:

سه نکته درباره‌ی این جدول:

• ستون اول حد تضمینی کارخانه است، نه نتیجه‌ی آزمون یک بچ مشخص (برگه‌ی مشخصات).
• درصدهای افت از نخ‌ها، پارچه‌ها و سرعت‌های دیگری آمده‌اند. اینجا فقط برای نشان دادن مرتبه‌ی بزرگی به کار رفته‌اند.
• استحکام نخ خودمان را پس از دوخت اندازه نگرفته‌ایم.

انتخاب نمره‌ی نخ

• درز را با استحکامِ پس از دوخت طراحی کنید. برآورد استحکام درز با فرمول A&E در استحکام درز آمده است. آن عدد فقط یک برآورد اولیه است و افت حین دوخت یکی از دلایلی است که درز واقعی با آن فرق می‌کند.
• جایی که درز زیر بار زیاد است حاشیه‌ی اطمینان بگذارید. برگه‌ی کارخانه ۲۰/۲ را برای جین، لباس کودک و چادر، و ۲۰/۳ را برای کیف، کفش چرمی، کاپشن و روکش صندلی خودرو پیشنهاد می‌کند.
• جایی که نخ اسپان جواب نیست. برای جین سنگین سنگ‌شور، نخ مغزی گزینه‌ی مناسب‌تری است و ما نخ مغزی نمی‌فروشیم. توضیح بیشتر در درز جین و شست‌وشوی آنزیمی آمده است.

انتخاب سوزن

چون بیشترِ افت در چشمه‌ی سوزن رخ می‌دهد، رابطه‌ی نخ و سوزن اهمیت زیادی دارد:

• نخ باید آزادانه در چشمه حرکت کند (Schmetz). آزمون ساده: نخ را با زاویه‌ی ۴۵ درجه نگه دارید. سوزن مناسب باید با وزن خودش روی نخ پایین بلغزد.
• سوزن «تا جای ممکن نازک و تا جای لازم کلفت» (Groz-Beckert).
• سوزن فرسوده را عوض کنید. Schmetz نخ ریش‌ریش‌شده یا پاره را از نشانه‌های سوزن معیوب می‌داند.
• دور چرخ را در نظر بگیرید. در پژوهش Mazari (۲۰۲۱)، افت از ۳۰۰۰ دور به بالا به ۵۰٪ رسید.

جدول انتخاب در انتخاب شماره‌ی سوزن و زمان تعویض در تعویض سوزن آمده است.

بازگشت به فیزیک نخ حین دوخت

منابع این صفحه

ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.

• Kabish, "Effect of sewing on tensile and viscoelastic properties of sewing threads", JTATM 8(4), 2014
• Mazari, Polymers 13(24):4405, 2021
• Mazari & Buyuk Mazari, Coatings 15(4):485, 2025
• Wesley & Rengasamy, "Changes in tensile properties of needle thread in lock stitch sewing", Fibers and Polymers, 2017
• Rudolf, Geršak et al., Fibers and Polymers 8(2), 2007
• Hayes & McLoughlin, Advances in Apparel Production, 2008 (via ScienceDirect Topics)
• Müller & Sohn, Knowledge: Needle
• Schmetz FAQ
• Groz-Beckert, Selection of the needle (2015)