درز ضخیم و متقاطع جین: پرش بخیه، شکستن سوزن و بریدن نخ
روی درز ضخیم و متقاطع جین، سوزن باید از لایههای زیادی رد شود، به یک طرف رانده و خم میشود، و نتیجه پرش بخیه و شکستن سوزن است (Groz-Beckert، Schmetz). چاره از سمت سوزن شماره‌ی متناسب با تعداد لایه‌ها، تیغه‌ی مقاوم در برابر خم شدن، نوک درست و تعویض منظم است؛ ولی نیمی از چاره دست اپراتور و تعمیرکار است: کشش کم نخ، پایه و دندانه‌ی مناسب، و توقف نکردن روی بخش ضخیم (A&E).
مشکل از کجاست
Groz-Beckert در معرفی سوزن‌های جین می‌نویسد: «وقتی از روی درزهای متقاطع دوخته میشود، ممکن است پرش بخیه پیش بیاید. از طرف دیگر، نیروی زیاد فرورفتن سوزن و خم شدنِ همراه آن اغلب به شکستن سوزن می‌رسد.» همین منبع میگوید دوخت یک شلوار جین بیش از ۳۰ عملیات جداگانه دارد.
Schmetz سه علت را برای پرش بخیه و شکستن سوزن در جین نام می‌برد:
- ارتفاع متفاوت پارچه، مثلاً سر کمر
- درز متقاطع، که لایه‌ها زیر پایه لق می‌زنند
- خم شدن سوزن
وقتی سوزن خم میشود، فرورفتگی پشتش از نوک شاتل دور میشود و شاتل حلقه را نمی‌گیرد. سازوکار کامل را در سوزن و پرش بخیه آورده‌ایم.
چک‌لیست Schmetz برای جین
Schmetz در راهنمای دوخت جین این علت‌ها و چاره‌ها را آورده:
| عیب | علت (Schmetz) | چاره (Schmetz) |
|---|---|---|
| شکستن سوزن | خم شدن سوزن به‌خاطر لایههای خیلی ضخیم در درز متقاطع؛ شماره‌ی سوزن با ضخامت پارچه جور نیست | شماره‌ی سوزن را با پارچه و تعداد لایه‌ها جور کنید؛ سوزن با تیغه‌ی تقویت‌شده |
| آسیب پارچه | (Schmetz اینجا فقط چاره را آورده) | شماره را با پارچه و تعداد لایه‌ها جور کنید |
| گرما | دور بالا | دور را کم کنید. با نخ مصنوعی، از دمای سوزن ۲۰۰ درجه پرهیز شود تا سوزن آغشته نشود و بخیه جا نیفتد |
دو دستور دیگر از همین راهنما:
- کشش نخ: «کشش نخ باید تا حد ممکن کم باشد تا بخیه بهتر ساخته شود.»
- تعویض سوزن: «سوزن باید مرتب عوض شود. بسته به کار، سایش و نوع پارچه، دستکم هر ۳ تا ۴ ساعت.» و در جای دیگر: بعد از هر شیفت، یا زودتر اگر فشار کار زیاد است.
جدول شماره و نوک (Schmetz)
| جین | Nm | سینگر (تقریبی) | نوک |
|---|---|---|---|
| سبک | ۷۰ تا ۹۰؛ برای لایههای زیاد تا ۱۲۰ یا ۱۴۰ | ۱۰ تا ۱۴؛ تا ۱۹ یا ۲۲ | SES (توپی سبک) |
| متوسط | ۱۰۰ تا ۱۱۰؛ برای لایههای زیاد تا ۱۴۰ | ۱۶ تا ۱۸؛ تا ۲۲ | SUK (توپی متوسط) |
| سنگین | ۱۲۰ تا ۱۴۰ | ۱۹ تا ۲۲ | SUK |
بازه‌ها به تعداد لایه‌ها (۲ تا ۱۰) بستگی دارند؛ نگاشت دقیق لایه به شماره در خود فایل Schmetz است. Schmetz درباره‌ی نوک‌ها میگوید SES «بیشتر برای جین سبک یا ظریف» است و SUK «برای جین متوسط تا زبر».
یادآوری: برای جین، نوک درست از برند سوزن مهم‌تر است.
سوزن‌هایی که برای درز متقاطع ساخته شده‌اند
سازنده‌های سوزن برای همین مشکل شکل‌های ویژه ساخته‌اند. ویژگی‌ها را، بدون توصیه به برند خاص، از توضیح خودشان می‌آوریم:
- تیغه‌ی تقویت‌شده و فرورفتگی برآمده. Schmetz سوزن SERV 7 خودش را برای «همه‌ی درزهایی که فشار ویژه روی سوزن می‌آورند» پیشنهاد می‌کند: درز داخل پا، درز یوک پشت، درز متقاطع، سجاف و میل‌دوزی سر شیفتی‌های کمر. تیغه‌ی تقویت‌شده جلوی خم شدن را می‌گیرد و فرورفتگی برآمده حلقه‌ی بزرگ‌تری برای شاتل می‌سازد.
- تیغه‌ی مخروطی و مقطع باریک‌تر در چشمه. Groz-Beckert درباره‌ی سوزن جین SAN 6 خودش میگوید مقطع کوچک‌تر در ناحیه‌ی چشمه «نیروی فرورفتن را کم می‌کند» و تیغه‌ی مخروطی مقاومت در برابر خم شدن را «به‌طور چشمگیر» بیشتر از سوزن استاندارد می‌کند. چشمه‌ی بزرگ‌تر و روکش نیترید تیتانیوم هم دارد.
درباره‌ی ارگان: جدول عیب‌یابی جین Organ Needle Europe برای پرش بخیه سوزن NY2 یا SK، برای سایش و آسیب نوک UYX یا نوک توپی، و برای پاره شدن نخ پارچه («نوک یا شماره‌ی نامناسب، یا سوزن زیادی کلفت») نوک توپی یا LE را پیشنهاد می‌کند. توضیح فنی این سری‌ها را نتوانستیم بخوانیم.
بریدن نخ در درز متقاطع (A&E)
A&E عیب دیگری را هم جدا کرده: بریدن نخ به‌وسیله‌ی سوزن، «جایی که نخ درست در محل عبور یک درز از روی درز دیگر پاره میشود». چاره‌هایش:
- سوزن با نوک درست
- در عملیاتی که این عیب زیاد پیش می‌آید، تعویض سوزن در فاصله‌های منظم
- نوک سوزن را مرتب بازرسی کنید؛ اگر تیز یا زبر شده، عوض کنید
- «خیلی از تولیدیها دیده‌اند که بهتر است در عملیات حساس سوزن را روزی یک یا دو بار عوض کنند»
یک هشدار هم از A&E: سوزن کلفت‌تر احتمال آسیب پارچه و پاره شدن بخیه به‌خاطر بریدن نخ را بیشتر می‌کند. یعنی کلفت کردن سوزن برای جلوگیری از شکستن، هزینه‌ی خودش را دارد؛ شماره را فقط تا جایی بالا ببرید که لازم است.
سهم اپراتور و چرخ (A&E)
برای پرش بخیه‌ی زیاد در جین، A&E این‌ها را میگوید، که هیچ‌کدام به برند سوزن ربطی ندارد:
- کمترین کشش نخ که بخیه‌ی متعادل بدهد
- پایه، دندانه و صفحه‌ی سوزن مناسب، تا لایه‌ها کمتر لق بزنند
- آموزش اپراتور که روی بخش ضخیم درز توقف نکند
- پرهیز از گیر کردن چرخ و برگشت دادن پارچه روی بخش ضخیم
درباره‌ی ابزار صاف‌کننده‌ی ارتفاع درز: ابزاری که پشت پایه می‌گذارند تا پایه روی درز ضخیم صاف بماند را فقط در یک فروشگاه لوازم خیاطی خانگی دیدیم (Dritz Jean-a-ma-jig، با ادعای «جلوگیری از پرش بخیه و شکستن سوزن»). راهنمایی از سازنده‌های سوزن یا چرخ درباره‌ی ابزار صاف‌کننده، پایه‌ی جبرانی یا کم کردن دور مخصوص درز متقاطع پیدا نکردیم.
دور چرخ: Schmetz برای جین بیشینه‌ی دور را کلی داده: زنجیره‌دوز ۴٬۶۰۰ تا ۶٬۰۰۰، راسته‌دوز ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰، میل‌دوز تا ۲٬۷۰۰ و جیب‌دوز تا ۴٬۰۰۰ بخیه در دقیقه. این عددها برای کل کار جین است، نه مخصوص درز متقاطع.
ترتیب بررسی
- نوک سوزن را روی ناخن بکشید (آزمون ناخن، Schmetz). اگر ناخن را خط انداخت، عوض کنید.
- شماره را با تعداد لایه‌ها در سنگین‌ترین نقطه‌ی درز جور کنید (جدول بالا).
- کشش نخ را تا کمترین حدی که بخیه متعادل است پایین بیاورید.
- اپراتور روی درز ضخیم نایستد و پارچه را به عقب نکشد.
- برنامه‌ی تعویض ثابت برای عملیات سنگین بگذارید.
- اگر باز شکست یا جا انداخت، تعمیرکار فاصله‌ی سوزن تا شاتل و محافظ سوزن را چک کند.
سهم نخ در پاره شدن درز جین، از جمله نخ و شست‌وشوی آنزیمی، را در درز جین و شست‌وشوی آنزیمی نوشته‌ایم. نخ KROWNTEX نخ اسپان پلی‌استر در نمره‌های ۴۰/۲، ۲۰/۲ و ۲۰/۳ است، و سوزن‌هایمان در سوزن ارگان. بقیه‌ی مشکلات اپراتور: مشکلات سوزن.
منابع این صفحه
ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.
- Groz-Beckert، Spotlight on Jeans part 1
- Groz-Beckert، Spotlight on Jeans part 2
- Groz-Beckert، SAN 6 datasheet
- Groz-Beckert، Sewing machine needles for the apparel industry
- Schmetz، Sewing Focus Denim
- Schmetz، Sewing Focus Denim (نسخه‌ی دیگر)
- Schmetz، Product Focus Jeans
- Schmetz، Sewing Focus Swimwear (آزمون ناخن)
- A&E، Denim seam quality defects
- A&E، Denim: optimizing seam performance
- A&E، Denim: how to sew extra-heavy thread sizes
- Organ Needle Europe، Denim troubleshooting
- Stone Mountain & Daughter (فروشنده)، Jean-a-ma-jig
مدل چرخ، نوع پارچه و نمره‌ی نخ‌تان را بفرستید تا بگوییم کدام مدل، شماره و نوک سوزن لازم دارید، و موجودی و قیمت امروز را بگوییم. اگر مشکل دوخت دارید، مدل چرخ، مدل و شماره‌ی سوزن، نمره‌ی نخ و نوع پارچه را بنویسید.