لایی نبافته چطور ساخته میشود؟ از الیاف تا پایهی لایی
پایهی لایی نبافته در دو مرحله ساخته میشود: اول الیاف به شکل یک تار نازک (وب) کنار هم چیده میشوند، بعد این تار با گرما، مواد شیمیایی، جت آب یا سوزن به هم متصل میشود (EDANA). چسب حرارتی لایی مرحله‌ی سوم و جداگانه است و روی همین پایه نشانده میشود.
مرحله‌ی ۱: ساختن تار (وب)
- کاردینگ: فرایندی مکانیکی که از عدل الیاف شروع میشود. الیاف باز و مخلوط میشوند و با جریان هوا به ماشین کارد می‌رسند (EDANA).
- یک مقاله‌ی مروری سه روش تشکیل تار را نام می‌برد: خشک (dry-laid)، تر (wet-laid) و با هوا (air-laid) (Kan و Zhang، ۲۰۱۸).
- در یک پتنت Korea Vilene، پایهی لایی از تار تصادفی ۱۵ تا ۵۰ گرم بر متر مربع ساخته میشود که از یک ماشین کارد تصادفی پرسرعت بیرون می‌آید (Korea Vilene، پتنت US8545649).
مرحله‌ی ۲: اتصال الیاف
| روش | چه میکند (EDANA) | نکته برای لایی |
|---|---|---|
| حرارتی با کلندر | گرما و فشار زیاد از طریق غلتک‌ها، تارها را با سرعت بالا به هم جوش می‌دهد | در پتنت Korea Vilene، مراحل پایهی لایی کاردینگ، کلندر و جمع‌کردن حرارتی است و طرح کلندر حدود ۸ تا ۲۰ درصد سطح را جوش می‌دهد |
| حرارتی با هوای داغ (through-air) | تاری را که الیاف با نقطه‌ی ذوب پایین دارد یکجا به هم می‌چسباند و محصول حجیم‌تری می‌دهد | — |
| شیمیایی | یک ماده‌ی اتصال مایع روی تار زده میشود | یک سازنده‌ی چینی لایی نبافته‌ی اتصال شیمیایی از الیاف پلی‌استر و ویسکوز برای یقه، سردست، کمر و درِ جیب عرضه میکند (MH) |
| اسپان‌لیس (جت آب) | جت‌های ریز آب با فشار بالا الیاف را در هم می‌پیچانند | — |
| سوزن‌زنی (نیدل‌پانچ) | سوزن‌های مخصوص در تار فرو و بیرون می‌روند و الیاف را در هم گره می‌زنند | — |
پتنت Freudenberg (US 8,500,942) می‌نویسد «فناوری استاندارد فعلی برای لایی نبافته، تثبیت نقطه‌ای با کلندر است»: غلتک داغ نقش‌دار الیاف را در نقطه‌های ریز به هم جوش می‌دهد. مثال همان پتنت ۶۴ نقطه در سانتی‌متر مربع با ۱۲٪ سطح جوش‌خورده است و معمولاً ۱۰ تا ۴۵ درصد سطح جوش می‌خورد؛ به نوشته‌ی پتنت «نرمی لایی از آزادی الیاف بین نقطه‌های جوش می‌آید».
| روش اتصال پایه | حس دست | منبع |
|---|---|---|
| کلندر نقطه‌ای (استاندارد لایی) | نرم و فنری، به شرط نقش نقطه‌ای | Freudenberg |
| کلندر سرتاسری | صاف، نازک و سفت، کاغذی | Gao و Huang |
| چسب شیمیایی (بایندر) | نسبتاً سفت | Freudenberg |
| جت آب (اسپان‌لیس) | تخت و بی‌فنر | Freudenberg |
| سوزنی | نرم ولی شل؛ معمولاً بالای ۵۰ گرم | Freudenberg |
| هوای داغ | حجیم، باز و نرم | Gao و Huang |
یک فروشنده‌ی چینی برعکس گفته نوع شیمیایی نرم‌تر است؛ در عمل نرمی به مقدار بایندر و سطح جوش بستگی دارد و MH نوع شیمیایی را از «نرم» تا «سفت و خشک» می‌فروشد (MH).
Chargeurs هم می‌گوید لایی نبافته تار و پود ندارد و از مخلوط الیاف با اتصال حرارتی، شیمیایی، ذوب‌دمشی (melt-blown) یا اسپان‌باند ساخته میشود (Chargeurs).
منبعی پیدا نکردیم که روش‌های اتصال را از نظر زیردست یا دوام لایی رتبه‌بندی کند؛ جای خالی ستون سوم جدول به همین دلیل است.
مرحله‌ی ۳: نشاندن چسب
روی پایهی آماده، چسب حرارتی به شکل نقطه، پودر پاشیده یا خمیر نشانده میشود (Korea Vilene، پتنت US8545649). این مرحله موضوع صفحه‌ی روش پوشش چسب است.
پایهی نبافته در عمل چه ویژگی‌هایی دارد؟
- قیمت: لایی نبافته معمولاً به خاطر روش ساخت ارزان‌تر از بافته و حلقوی است (Kan و Zhang، ۲۰۱۸).
- سایش: تارهای الیافی معمولاً مقاومت سایشی کمی دارند و پرزدهی مشکل رایج آن‌هاست (Kan و Zhang، ۲۰۱۸).
- جهت برش: Vlieseline می‌گوید تکه را طوری ببرید که راه آن موازی لبه‌ی طولی لایی باشد، وگرنه ممکن است کشیدگی ایجاد شود (Vlieseline). بحث کامل در انواع لایی.
- الیاف: سازنده‌ها پایهی نبافته را از الیاف مختلف می‌سازند؛ Freudenberg در پتنتش الیاف پلی‌استر یا پلی‌آمید با ظرافت حدود ۱٫۷ دسی‌تکس و نقطه‌ی ذوب بالای ۱۶۵ درجه می‌خواهد، و پتنت Crown Textile می‌گوید ویسکوز نرم است ولی در خیس‌شدن، خشک‌شویی یا شست‌وشو آبرفت قابل توجه دارد و پلی‌استر از نظر ابعاد پایدار و به رطوبت حساس نیست (Freudenberg؛ Crown Textile). نمونه‌ی سازنده‌ها: Wendler خط نبافته‌اش (VE) را ۱۰۰٪ پلی‌استر می‌سازد، و Vlieseline در H 250 مخلوط ۶۰٪ پلی‌استر و ۴۰٪ سلولز، و در F 220 پلی‌استر ۱۰۰٪ بازیافتی به کار برده است (Wendler؛ Vlieseline).
تست سوختن برای تشخیص الیاف پایه (روش آموزشی، نه آزمایشگاهی)
مجله‌ی Threads و FabricLink این جدول را می‌دهند: پلی‌استر ذوب میشود و آهسته می‌سوزد، دود سیاه و بوی شیمیایی کمی شیرین دارد و دانه‌ی سخت می‌ماند؛ نایلون (پلی‌آمید) ذوب میشود، دور از شعله خاموش میشود، بوی کرفس دارد و دانه‌ی کرم تا خاکستری می‌ماند؛ ویسکوز زود آتش می‌گیرد، شعله‌ی زرد روشن و بوی کاغذ سوخته دارد و خاکستر نرم می‌گذارد (Threads؛ FabricLink). منابع خودشان هشدار می‌دهند که در الیاف مخلوط تشخیص سخت است و مواد تکمیلی نتیجه را عوض می‌کنند. چون چسب PA هم مثل نایلون می‌سوزد (استنتاج ما)، رشته‌ها را از پشت لایی، بدون چسب، بکشید. روش معتبر آزمایشگاهی طیف‌سنجی مادون قرمز و حل‌پذیری است؛ ISO 1833-7 پلی‌آمید را با اسید فرمیک از پلی‌استر و ویسکوز جدا میکند.
درباره‌ی پایهی لایی پرشین چه نمیدانیم؟
صادقانه بگوییم: برگهی فنی کارخانه برای لایی پرشین این‌ها را نمیدهد:
- جنس الیاف پایه (پلی‌استر، ویسکوز، پلی‌آمید یا مخلوط)
- روش تشکیل تار و روش اتصال (کلندر، شیمیایی، اسپان‌لیس یا دیگر)
آنچه می‌دانیم: نبافته است، ۶۵ گرم بر متر مربع وزن پارچهی پایه (چسب جدا)، با چسب ۱۰۰٪ PA، طاقه‌ی ۱۰۰ یاردی با عرض ۱۵۰ سانت، سفید و مشکی. برای همین هر نتیجه‌ای درباره‌ی رفتار پایه (آبرفت، زیردست، جهت‌داری) را باید با تست روی پارچهی خودتان بگیرید: طرف چسب و تست کارگاهی.
یک ابزار آزمایشگاهی هم هست: Wendler یک پودر رنگ‌دهنده (Neocarmin) می‌فروشد که به گفته‌ی خودش برای تشخیص نوع الیاف و نوع پوشش و بررسی نقطه‌های چسب به کار می‌رود (Wendler). این کار آزمایشگاهی است، نه تست مغازه.
برگشت به شناخت لایی.
در KROWNTEX: لایی پرشین KROWNTEX نبافته با وزن پارچهی ۶۵ گرم است (مشخصات کامل).
منابع این صفحه
ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگهی استاندارد کارخانه.
- EDANA، نبافته‌ها چطور ساخته میشوند
- Korea Vilene، پتنت US8545649
- Kan و Zhang، Polymers ۲۰۱۸
- Chargeurs PCC، لایی چسب‌دار
- MH، لایی نبافته‌ی اتصال شیمیایی
- Vlieseline، بروشور Full Product Range 2025
- Vlieseline، H 250
- Vlieseline، F 220
- Wendler، لایی پلی‌استری
- Wendler، لوازم جانبی (Neocarmin)
- Gao و Huang، thermal bonding (دانشگاه تنسی)
- Crown Textile، پتنت US 4,814,225
- Freudenberg، پتنت US 8,500,942
- Threads، جدول تست سوختن
- FabricLink، تست سوختن
- ISO 1833-7:2017
- MH، لایی نبافته‌ی کلندری (دابل‌دات)
نوع پارچه و کاربردتان را بفرستید تا بگوییم لایی پرشین برای کارتان مناسب است یا نه، و قیمت امروز را بگوییم.