گرماژ لایی: ۶۵ گرم یعنی چه و چطور با ترازو چکش کنیم
گرماژ یعنی وزن یک متر مربع لایی بر حسب گرم (گرم بر متر مربع، یا gsm). لایی ۶۵ گرمی یعنی هر متر مربع آن حدود ۶۵ گرم است؛ و در لایی نبافتهی پوشاک، ۶۵ گرم در بالای دامنه‌ای است که سازنده‌ها عرضه می‌کنند (Wendler).
گرماژ دقیقاً وزن چیست؟
یک ابهام مهم: سازنده‌ها همیشه یکسان نمی‌گویند که گرماژ اعلام‌شده وزن پایه به‌تنهایی است یا پایه به‌علاوه‌ی چسب. مثلاً یک سازنده‌ی چینی یک لایی را «۱۰۰ گرم + ۱۵ گرم بر متر مربع» معرفی می‌کند، یعنی پایه و پوشش را جدا نوشته (MH). برای لایی پرشین روشن است: ۶۵ گرم وزن پارچه‌ی پایه است و چسب جدا حساب می‌شود؛ پس وزن کل طاقه با چسب بیشتر از ۶۵ گرم است. مقدار چسب لایی پرشین را هنوز نمی‌دانیم و فقط با وزن‌کشی طاقه می‌شود تخمین زد. در بازار ایران برعکس، گاهی «۶۵ گرم» به وزن کل طاقه گفته می‌شود: یک فروشگاه ایرانی در جدولش طاقهی ۹٫۲ کیلویی را «۶۵ گرم» نامیده [بازار]. پس اگر لایی پرشین ما را با لایی دیگری که «۶۵ گرم» است مقایسه می‌کنید، بپرسید آن عدد پارچه است یا کل.
دامنهی گرماژ نزد سازنده‌ها
| سازنده و محصول | ساختار | دامنهی گرماژ (گرم بر متر مربع) |
|---|---|---|
| Wendler، خط VE | نبافته | ۲۴ تا ۶۵ |
| Wendler، خط RS | حلقوی گرد | ۳۰ تا ۸۰ |
| Wendler، خط KW | پود تزریقی | ۳۶ تا ۸۷ |
| Wendler، خط SE | بافته | ۵۰ تا ۱۵۴ |
| B.H. Interlining (چین) | نبافتهی نقطه‌ای | ۱۶ تا ۸۰ |
| G&F (چین) | نبافتهی اتصال حرارتی | ۱۸، ۲۵ و ۴۵ |
| MH (چین)، دابل‌دات PA | نبافته | ۲۲، ۲۷ و ۴۰ (برای پیراهن، لباس زنانه و لباس مد) |
چند عدد دیگر برای جهت‌یابی:
- یک مقاله‌ی ۲۰۲۴ می‌گوید لایی‌های مخصوص پارچه‌های سبک فقط ۲۰ تا ۲۳ گرم بر متر مربع وزن دارند (Vilumsone-Nemes و همکاران، ۲۰۲۴).
- یک سازنده‌ی چینی برای پیراهن دامنهی ۲۵ تا ۶۰ گرم را می‌آورد (MH).
مثال‌های Vlieseline: گرماژ و کاربرد
این‌ها مثال‌های سازنده‌اند، برای اینکه ببینید هر گرماژ کجا به کار رفته؛ توصیه‌ی خرید یا ادعای هم‌ارزی با لایی ما نیستند.
| محصول | ساختار و گرماژ | کاربردی که سازنده گفته |
|---|---|---|
| H 180 | نبافته، ۳۷ | تکه‌های کوچک و جلو؛ پارچه‌های خیلی سبک تا متوسط |
| H 609 | حلقوی پودی، ۴۱، دوطرفه‌کش | تکه‌های کوچک و جلو در پارچه‌های خیلی کشی مثل جرسی |
| F 220 | نبافته، ۴۳ | تکه‌های کوچک مثل یقه و کمر؛ پارچه‌های متوسط تا سنگین |
| G 405 | نبافته، ۴۴ | جلوی کت و تکه‌های کوچک؛ پارچه‌های سبک تا متوسط |
| H 200 | نبافته، ۴۵ | تکه‌های کوچک بلوز و پیراهن زنانه، یقه و سردست |
| H 250 | نبافته، ۶۲ | لایی سفت و پایدار برای سردست و کمربند فرم‌دار؛ پارچه‌های متوسط تا سنگین |
| G 770 | بافته، ۷۰ | کت و بلیزر مردانه، کمر شلوار و دامن |
| G 700 | بافته‌ی پنبه‌ای، ۹۰ | یقه و سردست بلوز و پیراهن |
| S 320 / S 530 | ۱۱۵ / ۱۵۸ | کیف، سبد و کلاه |
(منبع همه‌ی ردیف‌ها: صفحه‌های محصول و بروشور Vlieseline)
۶۵ گرم در رده‌بندی سازنده‌ها کجاست؟
کاتالوگ ۲۰۲۵ Vlieseline تنها منبع سازنده‌ای است که برای هر لایی هم رده‌ی وزنی و هم گرماژ را نوشته: H 180 با ۳۷ گرم «سبک»، G 405 با ۴۴ گرم «متوسط»، و H 250 با ۶۲ و H 310 با ۶۳ گرم «متوسط، پایدار» برای پارچه‌ی متوسط تا سنگین (Vlieseline). یعنی نزدیک‌ترین لایی‌های این سازنده به ۶۵ گرم در رده‌ی «متوسط و پایدار» آمده‌اند، نه سبک. این مثال سازنده است و ادعای هم‌ارزی با لایی ما نیست. Vlieseline بازه‌ی گرمی هر رده را چاپ نکرده و رده را لایی به لایی نوشته؛ پس رده فقط به وزن بستگی ندارد، به سفتی و الیاف هم بستگی دارد. MH بر اساس کاربرد می‌نویسد: جلوی پیراهن و نوار دکمه ۲۵ تا ۶۰ گرم، یقه و سردست ۶۰ تا ۱۰۰، جلوی کت ۸۰ تا ۱۲۰، و وزن‌های حدود ۶۰ تا ۸۰ گرم را «همه‌کاره‌ترین» می‌داند (MH؛ این بازه‌ها برای همه‌ی انواع لایی است، نه فقط نبافته).
جدول «سبک، متوسط، سنگین» کجاست؟
منبع سازنده‌ای با جدول گرماژ «سبک، متوسط، سنگین» برای لایی نبافته پیدا نکردیم. Vlieseline فقط برچسب کیفی می‌زند (مثلاً H 180 «خیلی سبک» و G 405 «سبک تا متوسط») و عدد مرز نمی‌دهد (Vlieseline). یک فروشگاه خارجی هم کدهای ۱۰۲۵ و ۱۰۳۵ و ۱۰۵۰ را «معمولی»، «متوسط‌سفت» و «سنگین» نامیده و سنگین را برای کمر گفته [فروشگاه Lye Nai Shiong]، ولی گرماژ هر کد را نداده است. پس اگر جایی جدول مرزبندی دیدید، بپرسید منبعش کجاست. برای انتخاب بر اساس قسمت لباس: لایی برای هر قسمت لباس.
چک کردن گرماژ با وزن کردن طاقه
در بازار ایران گرماژ را با وزن طاقه چک می‌کنند. فرمولی که یک فروشگاه ایرانی منتشر کرده [بازار]:
گرماژ = وزن طاقه ÷ (عرض طاقه × متراژ طاقه)، و طبق عادت ۲ گرم برای وزن پوکه‌ی طاقه کسر می‌شود.
حساب ما برای طاقهی ۱۰۰ یاردی با عرض ۱۵۰ سانت
- ۱۰۰ یارد × ۰٫۹۱۴۴ = ۹۱٫۴۴ متر
- ۹۱٫۴۴ متر × ۱٫۵ متر = ۱۳۷٫۱۶ متر مربع
- وزن پارچه‌ی پایه‌ی لایی ۶۵ گرمی: ۶۵ × ۱۳۷٫۱۶ = حدود ۸٬۹۱۵ گرم، یعنی حدود ۸٫۹ کیلو بدون پوکه، بسته‌بندی و بدون چسب. وزن واقعی طاقه با چسب از این بیشتر است.
- کسر ۲ گرم از گرماژ برابر است با حدود ۲۷۴ گرم برای پوکه و بسته‌بندی کل طاقه (۲ × ۱۳۷٫۱۶)
جدول همان فروشگاه و بررسی ما
| وزن طاقهی ۱۰۰ یاردی [بازار] | گرماژ اعلام‌شده [بازار] | حساب ما (وزن ÷ ۱۳۷٫۱۶، منهای ۲) |
|---|---|---|
| ۸٫۳ کیلو | ۶۰ | حدود ۵۸٫۵ — کاملاً جور نیست |
| ۹٫۲ کیلو | ۶۵ | حدود ۶۵٫۱ — جور است، یعنی در این جدول «۶۵» وزن کل طاقه است |
| ۱۰٫۷ کیلو | ۷۵ | حدود ۷۶ |
| ۱۱٫۳ کیلو | ۸۰ | حدود ۸۰٫۴ |
نکته‌های دقت (حساب ما)
- هر ۱ کیلو خطای ترازو یا پوکه‌ی سنگین‌تر، گرماژ حساب‌شده را حدود ۷٫۳ گرم جابه‌جا می‌کند (۱۰۰۰ ÷ ۱۳۷٫۱۶). پس با ترازوی دقیق وزن کنید.
- عدد «۲ گرم» برای پوکه یک عادت بازار است، نه استاندارد. اگر می‌توانید، پوکه‌ی خالی را جدا وزن کنید.
- اگر عرض یا متراژ طاقه با برچسب فرق دارد، اول آن را اندازه بگیرید؛ روش کنترل طاقه در کنترل طاقهی لایی آمده است.
- طاقهی ۲۵ یاردی که در بازار دیده می‌شود ۳۴٫۲۹ متر مربع است؛ با ۶۵ گرم، حدود ۲٫۲ کیلو پارچه‌ی پایه بدون چسب (حساب ما).
چسب لایی پرشین را چطور تخمین بزنیم؟ (روش ما)
چون ۶۵ گرم فقط پارچه است، یک طاقهی کامل را بدون پوکه‌ی مقوایی وزن کنید، بر ۱۳۷٫۱۶ تقسیم کنید و ۶۵ را کم کنید؛ حاصل تقریباً مقدار چسب بر حسب گرم بر متر مربع است. مقایسه: در پتنت‌های Freudenberg مقدار چسب نبافته‌ها از ۵ تا ۳۵ گرم بر متر مربع آمده و مثال‌های دابل‌دات ۱۱ تا ۱۴ گرم است؛ برای نبافتهی ۶۰ تا ۷۰ گرمی عددی پیدا نکردیم. پس عدد وزن‌کشی شما همان مرجع لایی پرشین می‌شود، نه حدس ما. (مقدار چسب را آزمایشگاه هم با حل کردن چسب و کم کردن وزن می‌سنجد؛ استاندارد چینی FZ/T 01081.)
گرماژ درباره‌ی چه چیزی حرف نمی‌زند؟
گرماژ فقط وزن است. نوع چسب، دمای پرس، تحمل شست‌وشو و استحکام چسبندگی را نمی‌گوید؛ دو لایی ۶۵ گرمی ممکن است در پرس و شست‌وشو کاملاً متفاوت رفتار کنند. برای چسب: انواع چسب لایی.
برگشت به شناخت لایی.
در KROWNTEX: ۶۵ گرم لایی لایی پرشین KROWNTEX وزن پارچه است و چسب جدا؛ وزن کل نامعلوم (مشخصات کامل).
۶۵ گرم یا ۷۵ گرم؟
در بازار ایران لایی پرشین ۶۵ و ۷۵ گرمی با عرض ۱۵۰ از پرفروش‌ترین‌هاست و گرماژهای دیگر (از ۵۵ تا ۱۴۰) هم فروخته می‌شود. هیچ منبعی تفاوت عددی ۶۵ و ۷۵ را در عمل نسنجیده است. قاعده‌ی کلی منابع خیاطی این است که لایی هم‌وزن پارچه یا کمی سبک‌تر از آن باشد (Pound Fabrics؛ دانشگاه Idaho)، و لایی سنگین روی پارچه‌ی سبک آن را خیلی سفت می‌کند (Linda's/Pellon). یک منبع هم می‌گوید پخش چسب در انتخاب مهم‌تر از وزن است (Fashion-Incubator). اگر بین دو گرماژ مردد هستید، روی پارچه‌ی اصلی تست کنید.
در KROWNTEX: لایی پرشین KROWNTEX فقط ۶۵ گرمی است؛ ۷۵ گرمی نداریم.
منابع این صفحه
ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.
- Wendler، لایی پلی‌استری
- Wendler، خبر خط پلی‌استری
- MH، لایی 1050HF
- MH، لایی نبافتهی دابل‌دات
- MH، بلاگ لایی چسب‌دار
- B.H. Interlining
- G&F، لایی نبافتهی اتصال حرارتی
- Vilumsone-Nemes و همکاران، ۲۰۲۴
- Vlieseline، محصولات
- Vlieseline، بروشور Full Product Range 2025
- Vlieseline، H 250
- Vlieseline، H 180
- Lye Nai Shiong (فروشگاه)
- FZ/T 01081-2018
نوع پارچه و کاربردتان را بفرستید تا بگوییم لایی پرشین برای کارتان مناسب است یا نه، و قیمت امروز را بگوییم.