نخ دوخت اسپان چطور ساخته میشود: از الیاف تا دوک
نخ دوخت اسپان پلیاستر از الیاف کوتاه پلیاستر ساخته میشود که ریسیده و به صورت لاهای تاب S درمی‌آیند، بعد دو، سه یا چهار لا با تاب Z به هم تابیده میشوند، و نخ در آخر رنگ میشود، روان‌کننده می‌گیرد و روی دوک پیچیده میشود (Coats). هر کدام از این مرحله‌ها در رفتاری که شما روی چرخ می‌بینید سهم دارد؛ در این صفحه، هر جا منبع پیدا کرده‌ایم، این ارتباط را نوشته‌ایم.
۱. الیاف
Coats: «الیاف استیپل با استحکام بالا. یک الیاف پرتنش معمول برای نخ دوخت ۱.۲ دنیر... و ۳۸ میلیمتر طول دارد.» (۱.۲ دنیر حدود ۱.۳۳ دسی‌تکس است — حساب ما.) به گفته‌ی Coats، بعضی تولیدکننده‌ها بسته به ماشین‌آلاتشان «۴۵ یا حتی ۵۵ میلیمتر» به کار می‌برند. AMANN طول الیاف نخ اسپان را «حدود ۲۰ تا ۷۰ میلیمتر؛ مثلاً حدود ۴۰ میلیمتر» میدهد.
اثر روی چرخ: Wesley و Rengasamy (۲۰۱۷) نشان دادند نخ سوزن در راسته‌دوز بیشتر به‌خاطر سایش در چشم سوزن استحکام از دست میدهد، و «نخ‌های اسپان با الیاف درشت‌تر به حفظ استحکام نخ در دوخت کمک می‌کنند.» یعنی ظرافت الیاف فقط روی استحکام اولیه اثر ندارد؛ روی استحکامی هم اثر دارد که پس از رفت‌وآمد در چشم سوزن باقی می‌ماند.
ظرافت و طول الیاف نخ KROWNTEX روی برگه‌ی کارخانه نیامده.
۲. از الیاف تا لا
Coats زنجیره را این‌طور میدهد: «بازکردن، کاردینگ، کشش مرحله‌ی اول و دوم، فتیله، ریسندگی، پاکسازی/اتصال و بوبینپیچی، پیچش کنار هم، و در آخر تابیدن.»
در ریسندگی رینگ، طبق Coats، لا «تاب نسبتاً بالایی می‌گیرد که هم برای استحکام و هم برای توازن لازم است»، و این تاب معمولاً S است. رابطه‌ی تاب و استحکام و قاعده‌ی توازن در مهندسی تاب آمده.
آنچه منبع نیافتیم: اینکه چرا برای نخ دوخت ریسندگی رینگ به کار می‌رود و نه روتور یا ایرجت. یک مقاله درباره‌ی نخ دوخت ایروورتکس هست، ولی به متنش دسترسی پیدا نکردیم.
۳. پاکسازی و اتصال: جایی که گره‌ها ساخته میشوند یا نمی‌شوند
در مرحله‌ی پاکسازی و اتصال (clearing/splicing)، عیب‌های لا جدا میشوند و دو سر به هم وصل میشوند. هر اتصال بعداً در طول نخ روی دوک هست.
اثر روی چرخ: A&E: «عیب‌های نخ مثل گره و گره‌های ضخیم (اسلاب) معمولاً باعث پارگی نخ میشوند.» Coats: «نخ ناهمگن ممکن است به صورت گره‌های کوتاه بپیچد و در چشم سوزن گیر کند.» Uster هم شمار «جاهای نازک، جاهای ضخیم و نپ‌ها» را فقط برای نخ‌های الیاف کوتاه تعریف می‌کند — یعنی این دسته عیب‌ها ویژه‌ی نخ ریسیده‌اند، نه فیلامنت.
برگه‌ی کارخانه‌ی ما حداکثر ۴ گره در هر دوک را مجاز می‌داند. برای معنای این عدد و روش شمردن گره: متراژ و گره دوک.
۴. تابیدن لاها
Coats: لاها در این مرحله «در جهت مخالف، معمولاً Z، تاب می‌خورند، وقتی معمولاً دو، سه یا چهار لا برای ساختن نخ دوخت کنار هم قرار می‌گیرند.»
اثر روی چرخ: جهت Z در راسته‌دوز تاب را حفظ می‌کند و جهت S را باز می‌کند (AMANN) — توضیح در تاب Z و S. مقدار تاب نهایی نخ‌های ما: ۴۰/۲ بین ۷۴ تا ۹۲، ۲۰/۲ بین ۴۹ تا ۶۲، ۲۰/۳ بین ۴۰ تا ۵۱ دور در ۱۰ سانتی‌متر (برگه‌ی کارخانه، حد مرجع).
در همین مرحله نخ کمی کوتاه‌تر و در نتیجه در واحد طول کمی سنگین‌تر میشود: نمره‌ی برآیند و انقباض تاب.
۵. رنگرزی
Coats: «پلیاستر با رنگ‌های دیسپرس در حدود ۱۳۰ درجه‌ی سانتی‌گراد رنگ میشود»، روی بسته‌های نخ (پنیری). «محلول رنگ به تناوب از داخل به بیرون و از بیرون به داخل، در فاصله‌های از پیش تعیین‌شده، از هر بسته‌ی نخ عبور می‌کند.»
اثر روی نخ و درز: دو چیز روی برگه‌ی ما مستقیم به این مرحله برمی‌گردد:
- ثبات رنگ: درجه‌ی ۴ برای تغییر رنگ و لکه‌گذاری در شست‌وشو، و مالش خشک و تر (برگه‌ی کارخانه). روش دقیق آزمون شست‌وشوی پشت این درجه روی برگه نیامده است.
- انحراف مجاز نمره: ±۱۳٪ برای نخ رنگی در برابر ±۵٪ برای نخ خام. A&E نمره‌ی تکس را روی نخ خام (رنگ‌نشده) تعریف می‌کند، و رنگ و روان‌کننده وزن اضافه می‌کنند.
توضیح بیشتر: رنگرزی نخ پلیاستر و اختلاف رنگ بچ.
۶. روانکاری
Coats: «بیشتر روانکنندهها ترکیبی از واکس پارافین... و سیلیکوناند»، و پیش از پیچش نهایی زده میشوند.
اثر روی چرخ — این یکی از مهم‌ترین مرحله‌هاست:
- A&E: روان‌کننده باعث میشود نخ «با کشش یکنواخت از راهنماها و کشش‌گیرهای چرخ بگذرد»، و «کاربرد اصلی دیگر روان‌کننده روی نخ‌های مصنوعی، محافظت نخ در برابر گرمای سوزن است.»
- A&E: «هم مقدار و هم نوع روان‌کننده برای دوخت‌پذیری مناسب حیاتی است.»
- Mazari و Buyuk Mazari (۲۰۲۵، مقاله‌ی داوری‌شده): با فقط ۲٪ روان‌کننده، دمای سوزن در سرعت ۴۰۰۰ دور در دقیقه نزدیک به ۱۰۰ درجه کاهش یافت؛ کمتر از ۳.۵٪ روان‌کننده بهترین رفتار را در استحکام و گرمای سوزن داشت؛ روانکنندهی زیاد نخ را چرب می‌کرد و پرز جذب می‌کرد.
نوع و مقدار روانکنندهی نخ ما روی برگه‌ی کارخانه نیامده و عددی برایش ادعا نمی‌کنیم. ادامه‌ی بحث: اصطکاک و روان‌کننده و گرما و پلیاستر.
۷. پیچش نهایی روی دوک
آخرین مرحله پیچیدن نخ روی دوک فروش است. طول نخ ما روی دوک: ۵۰۰۰ یارد (۴۵۷۲ متر) برای ۴۰/۲ و ۲۰/۲، ۳۰۰۰ یارد (۲۷۴۳ متر) برای ۲۰/۳، با تلورانس ±۲٪ (برگه‌ی کارخانه). اینکه دوک خوب چه شکلی است و عیب‌های پیچش چه اثری روی باز شدن نخ دارند: باز نشدن نخ از دوک. پارامترهای دقیق پیچش دقیق (precision winding) را در منابع پیدا نکردیم.
آنچه در این زنجیره منبع نداشت
- اینکه سوزاندن پرز (گازینگ) مرحله‌ی استاندارد نخ دوخت اسپان پلیاستر باشد؛ فقط برای کارخانه‌های نخ پنبه‌ای پیدا شد.
- دلیل انتخاب ریسندگی رینگ به جای سیستم‌های دیگر.
- پارامترهای پیچش دوک.
این‌ها را ننوشتیم تا چیزی حدسی را به‌عنوان واقعیت فنی نگفته باشیم.
بازگشت به ساختار نخ دوخت · برگه‌ی مشخصات · نخ اسپان ما
منابع این صفحه
ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.
- Coats, Thread Production
- AMANN, Spun thread
- AMANN, Sewing thread construction explained
- Wesley & Rengasamy, Changes in tensile properties of needle thread in lock stitch sewing, Fibers and Polymers (2017)
- A&E, Minimizing Thread Breakage & Skipped Stitches
- A&E, Thread Science
- A&E, General Thread Terms Glossary
- Coats, Selecting Your Sewing Threads
- Uster, SE-562 Description of quality parameters
- Mazari & Buyuk Mazari, Textiles 5(2):15 (2025)
- برگه‌ی استاندارد کارخانه‌ی Ningbo MH (سند «مشخصات فنی محصول»)
کد رنگ مورد نظرتان را بفرستید تا موجودی و قیمت امروز را بگوییم.