مدل سوزن را چرخ تعیین می‌کند، نه پارچه؛ پس وقتی مشتری مدل را نمی‌داند، به ترتیب بپرسید: چه چرخی دارد، پلاک یا دفترچه‌ی چرخ چه می‌گوید، روی پاکت قدیمی چه نوشته، و اگر هیچ‌کدام نبود، سوزن کهنه‌اش را اندازه بگیرید. Groz-Beckert سه معیار انتخاب سوزن را «سیستم سوزن، شماره و شکل نوک» می‌داند و می‌گوید سیستم «باید با چرخ خیاطی مشخص شما جور باشد» و «معمولاً از روی چرخ و نوع دوخت تعیین می‌شود» (Groz-Beckert).

این صفحه درباره‌ی مدل است. شماره و نوک را بعد از مدل و بر اساس پارچه و نخ انتخاب کنید: انتخاب شماره‌ی سوزن.

قدم ۱: چه چرخی دارد؟

جدول زیر فقط چیزی را آورده که در دفترچه یا کاتالوگ خود سازنده‌ها دیده‌ایم.

سه هشدار از همین دفترچه‌ها:

• سردوز همیشه DC×27 نیست. Juki برای زیرمدل لبه‌دوز رول MO-6804S-0A4-150 سوزن DC×1 نوشته (کاتالوگ Juki)، و دفترچه‌ی Jack JK-798T برای سری 5200H(3200H) سوزن DC×5 را آورده. DC×1 و DC×5 در فهرست ما نیستند.
• میان‌دوز (کاور) معمولاً سوزن دیگری می‌گیرد. دفترچه‌ی Jack JK-8569 سوزن «Organ/Schmetz UY 128GAS» را نوشته که در فهرست ما نیست.
• برای چند چرخ رایج دفترچه‌ی مکانیکی پیدا نکردیم. دفترچه‌هایی که از Jack F4، F5، A4 و E4 پیدا کردیم فقط درباره‌ی جعبه‌ی کنترل‌اند و مدل سوزن را نمی‌گویند. برای این‌ها قدم ۲ تا ۴ را بروید، یا مدل چرخ را برای ما بفرستید.

اسم‌هایی که در بازار ایران شنیده می‌شود

در آگهی‌های فروشندگان ایرانی چرخ، این اسم‌ها را دیده‌ایم (این برداشت ما از آگهی‌هاست، نه تعریف رسمی):

کاتالوگ ارگان کاربرد DP×5 را «زیگزاگ، مادگی‌دوزی و میل‌دوزی» نوشته، ولی دفترچه‌ی زیگزاگ‌های رایج بازار را ندیدیم؛ پس برای «هفت و هشت» هم پلاک چرخ را ببینید.

قدم ۲: پلاک و دفترچه‌ی چرخ

ارگان می‌گوید بخش «سوزن مصرفی» دفترچه‌ی راهنمای چرخ را نگاه کنید، و توضیح می‌دهد که بعضی چرخ‌های نیمه‌صنعتی سوزن خانگی می‌گیرند و بعضی سوزن صنعتی، «بسته به مشخصات چرخی که هر سازنده می‌سازد» (ارگان). از مشتری بخواهید عکس پلاک چرخ را بفرستد؛ با مدل دقیق چرخ، دفترچه‌اش معمولاً پیدا می‌شود.

قدم ۳: پاکت قدیمی

روی پاکت سوزن، سیستم سوزن چاپ شده است (به گفته‌ی یک فروشنده، The Thread Exchange). روی خود سوزن به آن اعتماد نکنید: Groz-Beckert درباره‌ی نوشته‌ی روی ساقه از «لوگوی سازنده و شماره‌ی سوزن» حرف می‌زند، یعنی روی ساقه لزوماً مدل نوشته نشده (Groz-Beckert). درباره‌ی نوشته‌ی روی ساقه‌ی سوزن ارگان منبعی پیدا نکردیم.

قدم ۴: اندازه‌گرفتن سوزن کهنه

Groz-Beckert می‌گوید «طول کل سوزن، فاصله‌ی ته ساقه تا چشمه، و قطر ساقه» در تعیین سیستم «نقش تعیین‌کننده» دارند. انجمن کلکسیونرهای چرخ خیاطی (ISMACS) جدول تطبیق خود را دقیقاً با همین اندازه‌ها مرتب کرده و هدفش را این گفته: «کمک به شناسایی سوزن‌هایی که دارید، و پیدا کردن سوزن جایگزین» (ISMACS). دستورالعمل گام‌به‌گام اندازه‌گیری از هیچ سازنده‌ای پیدا نکردیم؛ روش زیر پیشنهاد خود ماست.

اول شکل ساقه. ارگان: «سوزن ساقه‌تخت برای چرخ خانگی، سوزن ساقه‌گرد برای چرخ صنعتی.» اگر ساقه یک طرف صاف دارد، سوزن خانگی (HA×1 یا 130/705H) است و در شش مدل ما نیست.

بعد دو اندازه با کولیس: قطر ساقه، و فاصله‌ی ته سوزن (بالای ساقه) تا بالای چشمه.

اعداد شش مدل ما طبق کاتالوگ ارگان (۲۰۲۲) است؛ ممکن است بسته به نوع و سایز کمی فرق کند. برای DB×1 تا DC×27، داده‌های اندازه‌گیری‌شده‌ی ISMACS هم با کاتالوگ ارگان جور است.

خواندن جدول (حساب ما):

• ساقه‌ی حدود ۱٫۶ میلی‌متر یعنی DB×1. DB×1 و DP×5 تقریباً هم‌طول‌اند (۳۳٫۸ و ۳۳٫۹)؛ فرقشان فقط در قطر ساقه است، ۱٫۶۳ در برابر ۲٫۰۰.
• ساقه‌ی حدود ۱٫۷۵ میلی‌متر یعنی TQ×7.
• ساقه‌ی حدود ۲ میلی‌متر: فاصله‌ی ته تا چشمه تصمیم می‌گیرد. حدود ۲۹ یعنی DC×27، حدود ۳۴ یعنی DP×5، حدود ۳۹ یعنی DP×17، حدود ۴۱ یعنی TV×5.
• فرق ۲٫۰۰ و ۲٫۰۲ با کولیس معمولی قابل اعتماد نیست؛ برای همین فاصله‌ی ته تا چشمه را معیار بگیرید.
• DC×27 و DC×1 با اندازه جدا نمی‌شوند: در کاتالوگ ارگان هر دو ۲٫۰۲ و ۲۸٫۶ میلی‌متراند. برای این دو پاکت یا دفترچه لازم است (فرق این دو).

جا رفتن یعنی درست بودن نیست

یک فروشنده‌ی سوزن می‌نویسد: «اگر شانس بیاورید، سوزن اصلاً جا نمی‌رود؛ اگر بشود جایش انداخت، احتمالاً به چرخ یا کار آسیب می‌زند» (The Thread Exchange). Schmetz هم درباره‌ی سوزن سردوز می‌گوید این سوزن‌ها برای همان چرخ ساخته شده‌اند و «با سوزن‌های خانگی یا سردوز دیگر قابل جابه‌جایی نیستند» (Schmetz). حتی عوض کردن DP×5 با DP×17 روی یک چرخ، تنظیم ارتفاع میله‌ی سوزن را عوض می‌کند؛ دفترچه‌ی Juki LH-3500A برای هر کدام خط نشانه‌ی جدا روی میله‌ی سوزن دارد.

اگر مطمئن نیستید، نفروشید. پرسیدن از ما ارزان‌تر از یک پاکت سوزن اشتباه و یک مشتری دلخور است. اگر مدل مشتری در فهرست ما نیست (مثلاً UY128GAS، DC×1، DC×5، TV×64 یا HA×1)، همین را صاف بگویید.

صفحه‌های مرتبط: مدل‌های سوزن ارگان · ساقه و اندازه‌ی سوزن · سوزن خانگی یا صنعتی · راهنمای مغازه‌دار سوزن · سوزن ارگان

منابع این صفحه

ادعاهای فنی متن از همین اسناد آمده‌اند؛ اعداد نخ KROWNTEX فقط از برگه‌ی استاندارد کارخانه.

• Groz-Beckert, Selecting needles for knitted and woven fabrics (2015)
• Groz-Beckert, Sewing newsletter 2021 (shank labeling)
• Organ, Art Stitch Room (سوزن مصرفی در دفترچه)
• Organ, Art Stitch Room (سوزن صنعتی و خانگی)
• Organ, Catalog 2022
• ISMACS, Needle Cross-Reference
• Schmetz, Overlock needles comparison
• Jack A2, دفترچه
• Jack JK-8990D, دفترچه
• Jack JK-798T، دفترچه
• Jack C5F، دفترچه
• Jack C4، جزوه‌ی آموزشی
• Jack JK-T1900، دفترچه
• Jack JK-T1790، دفترچه
• Jack JK-8569، دفترچه
• Juki DDL-8700، دفترچه
• Juki MO-6800S، کاتالوگ
• Juki LH-3500A، دفترچه
• Juki MS-1190، کاتالوگ
• Juki MB-1800
• The Thread Exchange (فروشنده)، Needle systems
• Pins & Needles (فروشنده)، 149x5
• آگهی‌های فروشندگان ایرانی (هفت و هشت، الیک) — https://www.dookhtkala.com/tag/1548/%DA%86%D8%B1%D8%AE-%D9%87%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D8%B4%D8%AA · https://www.dookhtkala.com/product/599/چرخ-الیک-و-دکمه-زن-اتوماتیک-جک-مدل-JK-T1900-BS-H · https://www.20baft.com/%DA%86%D8%B1%D8%AE-%D9%87%D9%81%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D8%B6%D8%AE%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D9%88%D8%B2-JR-1530